Бөтә яңылыҡтар

Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ Мең дә бер күҙәтеүем 264-се күҙәтеүем: "Эт – бүрелектән арыған бүре".

Бөгөн "Теге өсәү"ҙәр иртәнге эфирҙа ауылдарҙа кешеләрҙең малына йоғоноусы бүреләр, айыуҙар хаҡында әңгәмә ҡорҙо. Хәҙер был йыртҡыстар хатта һарайҙарға инеп малдарҙы тамаҡлай. Күптәр был күңелһеҙ күренештәрҙең сәбәбен малдарҙы һаҡлау, айыу-бүрене аулау хеҙмәттәренең насар ойошторолоуында күрә. Әңгәмә үҙенән-үҙе икенсе бер оло мәсьәләгә барып ялғана. Төптән уйлап ҡараһаң, йыртҡыстарҙың аяуһыҙлығында кеше үҙе ғәйепле. Ни өсөн тигәндә...

Миллиондарса гектар урмандарҙың яныуы, айыуҙар, бүреләр ризығы һаналған йәнлектәрҙең һунарсылар тарафынан күпләп ауланыуы йыртҡыстарҙы кешеләргә яҡынларға мәжбүр итә лә инде. Яҙыусы Спартак Ильясов үҙенең "Сағымдағы олоу" повесында тап ошо процесты һүрәтләй. Әҫәрҙә бүренең юғарыла һанап үтелгән сәбәптәр арҡаһында нисек итеп эткә әүерелеүе лә бәйән ителә. Автор бүрелəр, эттəр һəм бүреттəр тормошон бəйəн итеп, асылда, кешелектең һуңғы ике быуатта бүрет халəтендə тороп ҡалғандарға ишара яһап, беҙҙе ҙур бер фажиғəнəн иҫкəртə, кеүек. Беҙ барыбыҙ ҙа шул бүрет Етем кеүек ике арауыҡта баҫып тормайбыҙмы икəн:
– береһендə формалашҡан, икенсеһендə йəшəргə мəжбүр ителгəн ике ижтимағи ҡоролош араһында;
– меңəр йыллыҡ тəжрибə тупланған тарихыбыҙ менəн билдəһеҙ килəсəк араһында;
– ғөрөф-ғəҙəтебеҙ, йола-традицияларыбыҙ менəн глобаллəшеү араһында;
– ожмах менəн тамуҡ араһында;
– көн менəн төн араһында;
– миллəт менəн миллəт араһында;
– ауыл менəн ҡала араһында;
– аҡыл менəн тойғо араһында;
– матди байлыҡ менəн рух араһында;
– йəн менəн тəн араһында;
– йəшəү менəн үлем араһында…